Terug naar het overzicht

Juridische aspecten bij de overdracht van een handelszaak

Het belang van het opstellen van een geschreven document :

Het contract ter overdracht van een handelsfonds is een “consensueel" contract, wat wil zeggen dat het voor de geldigheid van de overeenkomst niet verplicht is om een geschreven document op te stellen. Alleen een intentieverklaring tussen de partijen is noodzakelijk.

Meestal wordt er toch een schriftelijk contract opgemaakt in de vorm van een onderhandse akte die wordt opgesteld en ondertekend in evenveel exemplaren als er belanghebbende partijen zijn bij de overdracht. Dit is belangrijk om meerdere redenen :

- Het vastleggen van de voorwaarden van de overdracht op papier geeft de partijen een beter inzicht op de elementen van de overdracht. Hierin worden namelijk al de elementen opgesomd die deel uitmaken van de overdracht van het handelsfonds, waardoor latere misverstanden of geschillen vermeden worden.

- Voor de veiligheid is het is bovendien nuttig zich te laten bijstaan door een notaris bij het opstellen van de akte. De notariële akte heeft ook als voordeel dat het document een vaste dagtekening verkrijgt. Tenslotte kan de gecertificeerde inhoud ervan niet meer in vraag worden gesteld.

- Voor bepaalde elementen die deel uitmaken van het handelsfonds kunnen bij de overdracht bijzondere stappen nodig zijn. Dit is het geval voor onroerende goederen (notariële akte noodzakelijk) en voor rechten van industriële eigendom (bijzondere inschrijving).


De kenmerken van de overdracht :

- Het is sterk aanbevolen om over te gaan tot de overdracht van het handelsfonds “vrij en onbelast”. Dit betekent dat het fonds en de overgedragen elementen vrij zijn van elke last en elke verpanding. Is dit niet het geval, kan de overnemer geconfronteerd worden met schuldeisers die rechten hebben op het fonds en die hun vordering kunnen laten uitvoeren op het overgedragen fonds. Dit soort informatie kan geverifieerd worden bij het hypotheekbureau.

- Het contract van overdracht van het handelsfonds kan met voorwaarden gepaard gaan. De meest voorkomende voorwaarden zijn opschortende voorwaarden die de effectieve uitvoering van de verkoop opschorten zolang deze voorwaarden niet werden vervuld. Gedurende deze tijd zijn alle gevolgen van de verkoop hangende. Het kan bijv. Gaan over het verkrijgen van een krediet door de koper of nog het akkoord van de pachter. Het is sterk aanbevolen om een termijn te bepalen waarbinnen de voorwaarde moet vervuld zijn. Dit vermijdt dat de partijen in het oneindige gebonden zijn.

- Er kunnen ook ontbindende voorwaarden voorkomen, maar het is beter te kiezen voor opschortende voorwaarden. Als een ontbindend voorwaarde bedongen werd, treden de gevolgen van het contract van overdracht onmiddellijk in. Maar als de voorwaarde zich voordoet wordt het contract ongedaan gemaakt en de gevolgen ervan worden met terugwerkende kracht uitgedoofd.


De prijs van het fonds en de betaling ervan :


Als de partijen de prijs, een essentieel element van de overdracht, bepaald hebben, moeten ze zich bezighouden met de voorwaarden van de betaling van deze prijs. Het is een essentiële clausule die moet besproken worden.

- Het is mogelijk dat de overnemer de volledige prijs baar betaalt (nl. bij de overdracht).

- De partijen kunnen ook afspreken dat de betaling regelmatig verdeeld in de tijd gebeurt, in welk geval (een) mechanisme(n) moeten georganiseerd worden die de aangepaste waarborgen aan de verkoper zal bieden.
  • In de overeenkomst kan ook een voorbehoud ingelast worden, dat bepaalt dat de verkoper eigenaar van het fonds blijft tot de volledige betaling van de prijs door de overnemer.
  • De verkoper kan een bankwaarborg van de koper eisen. Dit geeft hem extra zekerheid over de betaling van de schijven.
  • Het inlassen van een clausule dat de overeenkomst van rechtswege ontbonden wordt in geval van niet-betaling van de prijs is ook zinvol.

De te vervullen formaliteiten bij de overdracht van het handelsfonds :

- Het fiscaal certificaat eisen, dat garandeert dat de verkoper geen belastings en/of BTW schulden heeft. Anders zijn de verkoper en de koper solidair gehouden tot de betaling van schulden. Vervolgens moet dit certificaat gestuurd worden naar de FOD Financiën (administratie van de directe belastingen) en moet deze op de hoogte gebracht worden van de overdracht van het fonds.

- Inschrijving in het handelsregister


De waarborgen geboden door de verkoper :

- Het gemene verkooprecht voorziet wettelijke waarborgen voor de verkoper. De werkelijke doelmatigheid ervan is echter beperkt. De fundamentele principes zijn gebaseerd op de toestemming, de dwaling, het bedrog (het inhouden van informatie door de verkoper) en de aansprakelijkheid voor verborgen gebreken. Daarom vormt het toevoegen van extra waarborgen van de verkoper een zeker voordeel.

- De verplichting om geen concurrentie aan te doen ten laste van de verkoper is een wettelijke verplichting die moet gelden zelfs als ze niet werd bedongen in het contract van overdracht. Het gaat erover dat de verkoper de koper een rustig genot van het fonds dat hij verworven heeft moet verschaffen, meer bepaald door zich ervan te onthouden zich opnieuw te vestigen in hetzelfde verzorgingsgebied. Het is echter belangrijk om deze clausule opnieuw te verduidelijken in de acte van overdracht om de toepassing ervan in de tijd en in de ruimte te bepalen. De wet zegt daarover namelijk niets.


De bescherming van de verkoper in geval van niet - betaling door de koper :

- Als het fonds nog niet werd opgeleverd door de verkoper kan hij zijn retentierecht uitoefenen op het handelsfonds. Dit betekent dat hij het handelsfonds niet moet leveren zolang hij geen betaling ontving.

- Werd het fonds al opgeleverd, heeft de verkoper twee verhaalsmogelijkheden :
  • Hij kan een vordering instellen tot ontbinding om het fonds terug te krijgen van de koper.
  • Hij kan zijn voorrecht van de niet-betaalde verkoper uitoefenen. Dit betekent dat de verkoper voorrang heeft op de andere schuldeisers op de prijs van de verkoop van het fonds. Ook bij de overdracht beschikt de verkoper over een zekerheid die op het fonds rust zonder dat de koper het bezit van het fonds verliest. Als deze echter zijn verbintenissen niet nakomt wat betreft de betaling van de prijs kan de verkoper een procedure starten om zijn schuldvordering terug te krijgen en hij komt vóór de anderen in geval van samenloop met andere schuldeisers.
  • Hij kan zijn voorrecht van de niet-betaalde verkoper uitoefenen. Dit betekent dat de verkoper voorrang heeft op de andere schuldeisers op de prijs van de verkoop van het fonds. Ook bij de overdracht beschikt de verkoper over een zekerheid die op het fonds rust zonder dat de koper het bezit van het fonds verliest. Als deze echter zijn verbintenissen niet nakomt wat betreft de betaling van de prijs kan de verkoper een procedure starten om zijn schuldvordering terug te krijgen en hij komt vóór de anderen in geval van samenloop met andere schuldeisers.